новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  3 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 17 (9539); вторник, 22 февраля 2005 года

Халкъо ц1аккха а вицвергвац из

Дуккхача халкъашта боккха бала а хало а яхьаш, тийшача балхаца т1адера Даьхенна фашистски Германе эскар 1941 шера 21-ча июне. Цу 1аьржа морх а хинна т1аенача хоарцоннеи къизалаи духьалъайттар вай мехка дахаш дола деррига а халкъаш.
Массадолча халкъашта нийсса, шоай синош кхо ца деш, т1ема юкъе дакъа лоацаш бар г1алг1ай къамах бола дуккха а б1ухой.
Цу б1ухоех вар Даьхено а халкъо а ц1аккха бицбергбоацача къонгех вола г1алг1ай ц1ихеза прозаик а, публицист а, таржамхо а, литературни критик а хинна Зязиков Хьусена Бахьауддин.
Бахьауддин т1ом болалуча деношка болх беш хиннав Нохч-Г1алг1ай обкома кепайоазон отдела инструктор волаш. Х1аьта, моастаг1а т1авенача хьалхарча деношка, Бахьауддин, ший ло1амах а волаш, Даьхен т1ем т1а дакъалаца вода. Бахьауддин, духхьала герзаца лата ца 1еш, къоаламаца а майра духьале еш хул къизача моастаг1чунна.
Орловски военни округе хиннача школе ялх бетта т1ема-политически курсаш чакхйоах Бахьауддина, цу курсашка цунца цхьана вар татарски поэт Джалиль Муса. Цигара баьлча, шин новкъоста т1ема наькъаш къаст.
Калинински фронте Бахьауддина болх бу "Даьхен во1" яхача газета воккхаг1вола политрук волаш. Цун кхоллама юкъе йоккха моттиг д1алоац цу шерашка даьча публицистически йоазонаша. Сийлахь-боккха Даьхен т1ом хьале литературе болх баь хиларах, Бахьауддина йоазонаш кхоллара говзал лакха яр. Цо из дика гучадоаккх т1ема окопашка язъяьча ший дуккхача статьяшца.
Царца гойтар Бахьауддина дерригача халкъий денали патриотизми. Укхаза йоазонхочунна ший б1аргашца гора хулашдар, т1ема хало 1овшар цун дег1о а сино а. Цу шерашка Бахьауддина баь журналистски болхи цо майра моастаг1чунна яь духьалеи ювцаш И. Дахкильгова яздаьд: "Б. Зязикова йийттача топаца яхье баьнна бар цун бера къоалам… Дуккхаза разведке ихар, шок еттача пхорчашта, лелхача д1андаргашта соцаве магацар т1ема хьалхарча даькъе хулаш вола Б. Зязиков. Цудухьа ший ханнахьа материал кепатохар, б1арг т1аозаш хулар из. Чов яь а хиннаяр Б. Зязикова".
Цу статьяех ца1 я 1942 шера 9 марта цу газета т1а кепатеха йола ер: "Командир Белова счёт" яхар:
"Тха г1ашлой полк С. яхача юрта т1ом беш т1айодар. Командира Белова орудеш яр хьалхашкавахара ший ц1ераца тхона новкъостал деш. Ц1аьхха юрта йистера гучаяьлар немций кхо танк. Орудеш етта йолаелар царна. Кхо снаряд меттахьа кхийтар. Цхьа танк, ше латтача тоха а енна, сецар. Цун гусеницаш еха, доакъош даьнна д1аяхар. Йохаяьча танка новкъостала т1аведар цхьа ткъаьх гитлеровец, цхьабакъда, уж цу т1а снарядо легабир. Йоханза йисса ши танк т1ехьашкайолаелар.
Моастаг1чун г1ашлой х1аьта а тхона атаке бахка г1ерташ шоашта могар деш бар. Командир вола новкъост Белов т1ера б1арг ца боаккхаш хьожар моастаг1чо боаккхача х1ара когага, иштта орудешца цо беча т1ема, ца1 хьа ца кхетийташ, духьаленаш ч1оаг1а а йора.
Садовш т1ом д1атийра. 1уйранна разведчикаша хоам бир, В. яхачеи С. яхачеи шин юрта юкъерча ор чу фашистий танкаш хоаеннай, аьнна. Новкъост Белов ладувг1а ваьлар. Дукха ца говш, гучаяьлар йиъ танк. Уж геттара юхе а яхкийта, Беловс команда елар:
- Фашистий танкашта - ц1ера ала!
Массехк минут ялалехьа моастаг1ий танк х1алакйир. Цу танка чура араийккхар ши гитлеровец. Царна а т1ехьакхийра пхо, ц1аькха техачо вокха танка чура араийккха ши моастаг1а а вийра.
Командира ц1ера ала т1абихьар юхейиссача танкашта. Т1емо еча духьаленах юха орах чуелар уж.
Т1ом чакхбаьннабацар. Танкашта аьрда оаг1орахьа гуллуш бар моастаг1чун г1ашлойх бола т1емахой - цхьа б1аь саг. Цар керта т1а г1олла д1ааха яьлар шрапнель. Салтийи эпсарийи ткъаь итт дакъа а дита, фашисташ байдда къайлабаьлар.
Цу шин дийнахьа командира Белова орудеша д1аваьккхар кховзткъеи ийс немций салтеи эпсари, йохайир шиъ пулемёт, миномётни расчёт.
Иштта яр майрача артиллериста Иван Ивановича Белова шин ден йола счёт".
Бахьауддина дешачунна ше цу юкъе волаш санна ц1ена гойт т1ема ала, окопашкара хьал, мехкахой денал, цар ч1оаг1ал, моастаг1чун къизал, цун к1езигал.
Иштта, йоазонхочун лакхача говзалца 1942 шера 7 ноябре Зязиковс, ший мехкахошка кхайкарал деш, "Грозненский рабочий" яхача газета т1а язйир статья. Цу т1а Бахьауддина дувц г1алг1ай къамо ший мохк бахьан д1адахача шерашка дукха турпала баьча т1емах. Цул совг1а, массане а цхьана моастаг1чунна духьале яра т1ахьехам беш а ва: "…Шоай даьйи ноанойи сий долча т1ема традицешта тешаме хилалаш! Вай сийлахьча мехка гражданина ц1ера сий дожа ма делаш!
Оаха, т1емахоша, кхы а ч1оаг1аг1а моастаг1чоа доаг1а та1азар дара, кхы а ч1оаг1аг1а цунца гоамал лацара т1ахьех шо. Ц1аккха а кулгаш в1ашка ца дохкаш къовсам лоаттабеш а къахьегаш а хилалаш! Моастаг1чунгара сихаг1а котало яккха вай сий долча Ц1еча Эскара г1о дергда оаш цунца".
1942 шу чакхдоаллаш, Бахьауддин, майра т1ем т1а дакъалацарах, ха яккха ц1авайт Г1алг1айче.
Т1ом мел болчеи, хала мел йолчеи д1акхоачаш хиннав т1ема корреспондент Зязиков Хьусена Бахьауддин. Ший Мехка машари, сатеми, ирази ца хилча сапарг1ата ца хулачарех из хинналга гуш да цун статьяех а т1емах долча дувцарех а. Ала деза, уж дувцараш а т1ема окопашка йоазонхочо гулъяь ганз хилар. Х1ара денна хулашдар, шийна хоалушдар д1аяздаь дукха дневникаш дар Бахьауддинага т1ехьаг1а, цар т1а яздаьча муг1араша дика новкъостал дир йоазонхочунна ший говза произведенеш кхолла а, Сийлахь-боккхача Даьхен т1ема денош ц1енаг1а вайна гойта а.
Бахьауддина язъяь дукхаг1йолча произведеней керттера чулоацам мохки парг1атои къувсаш халкъо хьабена никъ бувцаш ба.
Дукха ха яц Зязиков Бахьауддина дунен чу вахаш яьккхар. Ала деза цу ханах а кхойтта шу, массаволча г1алг1ачо санна, 1аьржача сармако т1абена бала 1овшаш, ваха а язде а аьттув боацаш Бахьауддина даьккхалга.
Доккха дакъа лаьцар Бахьауддина цу шерашка а вай къаман бокъонаш юхаметтаоттаеш. Цох лаьца дувц къоаночо Сагов Ахьмада Закречо: "Из дар 1955 шу чакхдоаллаш, Бахьауддина ц1аг1а в1ашаг1 а кхийтта, г1алг1айи нохчийи шоай мехка ц1абахийтар дехаш Москве арг1анара каьхат яздеш бар. Цига дакъалоацаш бар Мальсагов Дошлакъа, Муталиев Хьаж-Бийкар, Яндиев Джамалда, Сагов 1алихан, Картоев Джабраил, Хантыгов Идрис, нохчо - Висаитов Мовлди, царца со а вар. Цу шерашка, массавола г1алг1а санна, Бахьауддин сагота вар ший мохк бахьан, иштта, ше хьаькъал долаш саг хиларга хьежжа, г1алг1айи нохчийи къамаш мехках тохара цо алсамо къа а хьийгар".
Цу хьакъехьа дувц Бахьауддина йо1о Людмилас а: "Вай къам мехках тохар дехаш къахьегар тха дас а, иштта цун новкъосташа а. Тха ц1аг1а каст-каста в1ашаг1а а бетталуш, каьхаташ яздеш хулар Мальсагов Дошлакъа, Муталиев Хьаж-Бийкар, Яндиев Джамалда, Газдиев Ахьмад, Батыжев Ахьмад, Мамилов Махьмад, Картоев Джабраил, иштта кхыбола а къонахий".
Ше дунен чу вахаш яьккха ха зехьа яьккхаяц Зязиков Бахьауддина. Из хиннав Г1алг1айченах дог лазаш, ший къам сердалонга дигара къахьегаш. Цу б1ухочун а йоазонхочун а вахара никъ тахкача гуш да, из ший къаман визза во1 а волаш ваьха хинналга.
Ц1аккха а йовргйоацаш йоккха а беркате а я Бахьауддина шийна т1ехьа йита лар: дукха да г1алг1ай литературе цо кхелла мах баь варгвоаца йоазонаш. Цу ханарча общества хьинар а, хьаькъал а, денал а дика довзийт йоазонхочо т1айоаг1ача т1ехьенна. Къаман д1адаха денош довза ловш болча кхувшбоаг1арашта йоккха ганз я Бахьауддина исторически ларда т1а язъяь шийна т1ехьа йита уж дукха, цу заман кизга санна йола, произведенеш.
Массаза а хьаьша везаши из лоарх1аши вар из, ц1аккха а хилацар цун ц1а ца1 хинна а хьаьша воацаш. Къаьстта дика вар Бахьауддин ший дезалца, нийса мел дар царна хьехаши хьалхадоаккхаши вар из.
"Мел дукха тха ц1аг1а хьаьший латтарах, кхыча балхаша а г1улакхаша а т1еравахарах, ший кхоллам д1ахобахьа ха корайоаг1ар тха даьна. Шийна безача, бокъонца хиннача а говза кхеллача а турпалхошца цу хана из вусар цхьаь. Т1еххьарча шерашка из болх д1абахьа аьттув дикаг1а бар, цун яр ший къаьстта кабинет а библиотека а. Цу кабинете, геттара сатоссаш, чуийнна болх беш хоалора из тхона", - яхаш дувц ший даьх лаьца къамаьл деш Зязикова Бахьауддина Людмилас.
Теркалде доаг1аш да, къахьегам безаш хиларал совг1а, Бахьауддин ший дезалцеи, гаргарча нахацеи, бовзарашцеи велавенна а волаш, хоза г1улакх а леладеш, эздел лакха а долаш саг хинна хилар. Бахьауддин ше санна, наха камаьрша долаш, геттара а сийрда дера из д1акхалха ди а.
Зязиков Бахьауддин цамогаш хилар а, цун кхалхар а хилар тамашийна сиха. Цхьоалаг1ча ноябре Нальчике д1ахьош яр, йоазонхой в1ашаг1 а кхийтта, совещани. Цига дакъалоацаш хиннарех ца1 вар Зязиков Бахьауддин. Доклад еш волаш, ц1аьхха микроинфаркт а хинна, лорашка вигар из. Дукха ца говш, лорашкара ара а ваьнна, д1ахо совещане дакъалоацаш а хилар. Совещани чакхъяьлча банкет яр (цига цунца вар г1алг1ай йоазонхо Базоркин Идрис а), цу банкете юха а хала хилар Бахьауддин. Нальчике больнице 1е а ца тугаш, ше ц1авоалавайтар Бахьауддина. Х1аьта 1уйранна цун ваха вийзар обкоме национализмах ше бехкеварах "ц1енвала". Сарахьа цигара чувеча, геттара хала а хинна метта вижар, кхы хьал а г1аттанзар.
14-ча ноябре Москве д1адахьа кийчдеш дар "Нохч-Г1алг1ай литература к1ира", цига дакъалаца кийчлуш вар Зязиков. Цу хьакъехьа из волча ухар кхыбола йоазонхой. Цкъа вера Мамакаев Мухьмад, цунца ч1оаг1а г1ар ай а яь къамаьл хилар. 11-ча ноябре 1уйранна вера Сулаев Мухьмад, уж къамаьл деш болаш, Бахьауддин хала а хинна из волчара араваьлар Сулаев. Цул т1ехьаг1а цхьа сахьат мара кхы ха яккханзар Зязиковс дунен т1а вахаш. Из кхалхар 11-ча ноябре 1уйранна 10 сахьат даьннача хана. 12-ча ноябре д1авеллар Бурок1алха кашмашка.
Бахьауддин, из вовзаш хиннача берригача нахаи, иштта новкъосташтеи везаши, цар дег чу йоккха моттиг д1алоацаши саг хиннав. Из дика гучадоаккх Бахьауддина бовзаш хиннача наха а новкъосташа а, шоаех из дунен чура д1акъаьстачул т1ехьаг1а цунна хетадаь яздаьча муг1арашца.
Боккха бала дег чу а бесса, ший веза новкъост шийх къаьстача дийнахьа, г1алг1ай г1орваьннача поэта Осмиев Сосе Хьамзата язъю ер, ешаш а ладувг1аш а дега 1аткъаш йола "Доттаг1чун каша т1а" яха стихотворени:

1ажаг1ча лоабата
Керда боарз эттар-кха,
Хьа къонал кхийстача
Цу юрта кашмашка.

Ца башаш говргбола
Шийла ша бессар-кха,
Хьох хьерчаш хиннача
Доттаг1ий дегашка.

Да вала, 1оажал, хьа,
Доттаг1а вихьар 1а!
Ха тиллар кхераш мо
Ма сиха хьайзар хьо,
Лакашка, аькха мо,
Ма къиза кхайдар хьо!

Хийла саг велхавеш,
Онда фос йихьар 1а,
Шийлача 1оажало
Ка техар доттаг1чоа.

Хала хет, ла магац!
Эздийча оамалах,
эздийча безамах,
Тешамах хьалвизза
хинна из
"Д1аваьлар из" яха дош
Дего ма къоабалдац!

Ма з1амига яр, меттахь,
Доттаг1а, хьа дег1о,
Баьдеча лахьта чу
Хьалаьца из моттиг!

Ма йоккха я, меттахь,
Хьа кхома делхача,
Вийзача са дег чу
Д1алаьца из моттиг!

Бахьауддин д1авалар 1аткъаш иштта дукха ихар каьхаташи телеграммаши из везаш а лоарх1аш а хиннача кхыча къамах болча новкъосташкара а цун дезалга.
Новкъосташа Бахьауддинах аьнна дешаш а тешал деш да из ше дунен чу вахаш гонахьарчарна веза а везийташ, эхь-эздел а, денал а, хьинар а долаш болча г1алг1ай дикаг1ча къонахех ца1 хинна хилар.
Зязиков Бахьауддина яздаь дукха да Сийлахь-боккхача Даьхен т1емах дола говзаме автобиографически дувцараш. Белгалде доаг1аш да, цу темах лаьца г1алг1ай литературе Бахьауддинал дукхаг1а яздаь йоазонхо ца хилар а.
Гуш ма хиллара, Зязиков Бахьауддина кхоллам г1алг1ай литературе боккха лоарх1ам болаш ба, цо даьча йоазонаша дешаш вар 1омаву денал а хьинар а долаш хилеи, эхь-эзделаца хилеи.

Бахьауддин ший Мохк безаш саг хиннав. Цунна дика довзар ший Даьхен 1алами, цунах доалла беркати, цун хозленаши, иштта довзар ший къаман хоза г1улакхаш а эхь-эздел а.
Бахьауддина кхоллама т1ара 1алама хозленаш хестаеш йола оаг1онаш йийшача гуш да из х1аман зем баккха ховш вола саг хилар. Къаьггаи, ц1енеи, долчча бесса духьалъоттадеши дохк йоазонхочо вай мехка 1алама сурташ.
Иштта, Бахьауддина говза, дукхаг1ъяраш иторически ларда т1а кхелла йола произведенеш ешаш гуш да г1алг1ай халкъа багахбувцама жовхьараш цунна дика довзаш хилар а. Цун метта говзал лакха яр уж довзарах, иштта дика йовзар йоазонхочунна сурт кхоллара кечалаш а. Х1аьта багахбувцам иштта бовзаро г1о дир цунна адамий дегашка ювшаш йола дукха произведенеш язъе.
Боча бар Зязиков Хьусена Бахьауддина ший наьна мотт, дукха къахьегар цо из хозаг1а, шаьраг1а, ц1енаг1а бувца г1ерташ, иштта ловш вар массаволча г1алг1ачо а из ц1енеи ше ма барреи бувцар. Долаш да тахан Бахьауддина г1алг1ай меттах лаьца аьнна, шийна т1ехьадита, из мотт хьамсара хилар хьагойташ дола дешаш. Цо яздора: "Наьна мотт! Эггара хьалха сона кхетам бенна, наьна багара иха, со хьийста дешаш деций уж, наьна мотт!"
Х1аьта поэзеца а хоастабе в1ашт1ехьадаьлар Бахьаудина г1алг1ай мотт. Геттара а шийна наьна мотт хьамсара болча цун дег чура г1айтта арадаьлар ер поэтически муг1араш:
Хоастабе наьна мотт, хьоахае Даьхе,
Кхебе, хозбе,
шак1а санна ц1енбеш,
Кердабаккха,
илли ала, оаз яхийта.
Мерза ба наьна мотт
лерга хезча…
Зязиков Хьусена Бахьауддина вахара а кхоллама а никъ ма барра байзача гучадоал, ше дунен чу вахаш яьккха ха цо визза патриот а волаш яьккхалга. Халкъо ц1аккха а бицбергбоацача къонгех ца1 ва Бахьауддин.


М. ЕВЛОЕВА,
Г1алг1ай 1илма-тохкама института литература отдела болхло




Котало гаргайоалаяьрех ца1

Сийлахь-боккха Даймехка т1ом болалуча хана советски эскаре г1улакх деш вар Чахкиев Махьмада Хьасан. Из т1ом хьалехьа ший з1амаг1волча вешийга Мувсас дайтача письмо т1а цо яздора: "Со могаш, г1аьхха ва. Г1улакх дика д1адода са. Сона эг1аз ма аха ала даьгеи наьнагеи аз шоашка каст-каста письмо ца яздарах. Уж сона массаза а дагабоахк. Х1аьта хьо Ц1еча эскаре г1улакх деш хила веза.
Цига дег1 ч1оаг1далар вахача хана накъадаргда".
Ваха безам болаш яздаь дар Хьасана письмо. Бакъда, цун ваха безам алхха шийна болча тоама ваьха ца 1еш, нахаца дика-во декъаш, ший мехка накъавоалаш, эшшача из бахьан са д1адала а кийча волаш бар.
1940-ча шера июнь бетта советски эскаре г1улакх де вода из. Цу хана кхийна нийсвенна з1амсаг вар Хьасан, йийха яг1аш саг а йолаш. Из цу ханарча кагийча наха юкъе дийша саг вар. Вай ц1ихеза бола йоазонхой Базоркин Идрис, Муталиев Хьажбикар, Зязиков Бахьаудин, Осмиев Хьамзат дешаш болча ханна Буро т1ара Г1алг1ай педагогически техникум геттара дика дешаш йистеяьккхар Хьасана.
Цул т1ехьаг1а школе берашта хьехаш волчара из парте Наьсарен райкомо къона, коммунист хиларах тарра, района комсомола организацена кулгалде оттаву. Цхьа ха яьннача г1олла коммунистически кхетам к1оаргбара Хьасан Ростовски областерча Шахты яхача городе йолча лакхерча партийни школе деша вохийт.
Дийша цигара ц1авеча из балха хьожаву Наьсарен района юрта боахама отдела заведующелла.
Хьасан партийно-советски г1улакха т1а сиха лакхлуш коммунист вар. Иштта волчара вода из Советски эскаре г1улакх де. Т1ом болабеннача деношка денз т1ем т1а нийслу Г1инбухен фронта 191-ча стрелкови дивизе 330-ча къаьсттача саперни батальона разведка командир а волаш.
Советски Союз а сиха д1алоацалургья мотташ хиннача Гитлера лерх1ар мехка керттера городаш Москваи Ленингради д1а а лаьца, т1ом чакхбаккха.
Цудухьа ший керттера низ цу шин города т1аоттабаьбар цо.
Иштта лира, боккха, къиза т1ом болча Ленинградски областе нийсвелар Чахкиев Хьасана Махьмад.
Москвана юхерча Ельня яхача городе а санна, Ленинграда юхерча Кингисепп яхача города юхе а боккха т1ом хилар. Советски эскаро ч1оаг1а т1ом бора немецки г1аьрхой Ленинграде ца кхачийта г1ерташ. Бакъда, цу городе кхача г1ертача немецко-фашистски эскара низ боккха бар.
Кингисеппа гаьна йоаццаш, Падога яхача моттиге, Чахкиев Хьасан юкъе волча батальона экскара го бу фашисташа. Баьча гона юкъера арабовла аьттув баргбола моттиг лаха,шийца б1ухой а болаш, вахача Хьасана немецки г1аьрхой т1акхоач. Цига т1ом беш Хьасанацара нах боабу. Хьасан шоашта каравоаг1арг-хиларга догдоахаш хул уж. Царна д1адег1ала а вахе, шийгара граната эккхийт цо: боабу шийна гоама бола фашисташ, ше а ла цига.
Из хиннад 1941-ча шера 14-ча августе. Вай мохк д1алаца, советски нах шоашта лоалла овттабе дагахьа баьхкача немецки г1аьрхошта духьала иштта майра т1ом баь ший са д1аделар г1алг1ай башха дикача з1амсаго Чахкиев Махьмада Хьасана.
Хьасана кхензар шийна йийха яьг1а йо1 ц1айоалае, х1аьта Хьасанагара кхы письмо а даг1ацар. Сагота бар цар ц1аг1ара нах. Цу хана, Хьасана шийга яздеш ма хиллара, экскаре г1улакх де а ваха, т1ом беш вар цун воша Мувса а.
СССР-а оборона халкъа комиссариатагара Наьсарен района военкомага енача извещене т1а аьннад:
"Ваш призывник Чахкиев Хасан Магомедович, рождения 1914 г. в звании мл. сержант, призыва 1940 г. июнь м-ц.
В боях за социалистическую Родину верный воинской присяге, проявив геройство и мужество был убит.
Похоронен в местечке Падога Кингисеппского района Ленинградской области".
Даьхе бахьан т1ом беш вежача Чахкиев Хьасана ц1аг1ара нах халкъа моастаг1ий ба аьнна бахачара бохабаь Казахстане бахйтар 1944-ча шера шийлача 1ай.

Цу извещенег1а Хьасана нанас ссылке йолаш 1953-ча шера ше кхалххалца пособи ийдир.
Вай х1анз йола республикански краеведчески музей йиллача Мальсагов Тухана дукха къахьийгар Чахкиев Хьасанах дола бакъдар лохаш. Хьасана нанас Сахрата пенси ийдаьча Казахстане Кустанайски областа федоровски райсобесе письмо дахьийтар Хьасанах йолча извещене копи музейна дайтар дехаш.
Ший даь вешех ховш дола бакъдар дувцар дехаш Чахкиев Ювсапа города Кингисеппа военкомага дахьийтача письмона денача каьхата т1а аьннад: "Фамилия Вашего отца Чахкиева Хасана Магомедовича внесена в списки погибших воинов Кингиекппском районе Ленинградской области в период Великой Отечественной войны… Его фамилия будет увековечена…"
Иштта еза лоарх1 цу т1ем т1а байнача наьха ц1ераш массанахьа а. Вай ц1аккха йицйолийтаргьяц цу т1ем т1а дакъа лоацаш хиннача воай халкъа сий долча къонгий ц1ераш.
Ю. ЧАХКИЕВ




Йицлургьяц цун ц1и

Массайолча хана г1алг1ай къаман боккхача лоарх1аме хиннад яхь, денал, сий. Мальсагов Тухана ц1ераг1а йолча краеведчески музее дадача исторически папкашка хьожаш юха, а юха а д1атешаву цох. Музее в1ашаг1техача материалаша къаьгга хьахьокх Сийлахь - Боккхача Дай-мехка т1ем т1а вай мехкахошаша д1ахьекха денал, къонахчал.
Хьалкхувш йоаг1ача вай т1ехьенна нисса кхетам балара дола дика масал да из.
Х1аьта, са тахан дувца безам ба ткъаьи пхиъ шу ха мара дунен т1а ца йоаккхаш, ший ц1и Сийлахь - боккхача Дай-мехка т1ема исторе сийрдача оаг1он т1а язъяйта волча Беков Мажита Султанах. Из ваьв 1920-ча шера Маг1албика района Йоккхача Ачалкхе. Ткъеста шу даьлча Буро т1а пехотни училище деша эттав. Училище дийша из йистеваьннача дийнахьа, 22-ча июне 1941-ча шера дага доацаш, фашисташа т1ом хьоабу. Къаман къонгаша денал, къонахчал гойташ Даьхенах лата т1авена моастаг1 юхатохача хана, кхыбараш санна моастаг1чоа духьал отт Султан а. Деналах визза вола з1амсаг, дукха ха ялалехьа 962-ча стрелкови полка чуйоаг1ача рота командиралла оттаву.
Цул т1ехьаг1а из хьожаву 296-г1ча стрелкови дивизе чуйоаг1ача батальона камандиралла.
Моастаг1чун кхерам дукхаг1а болча оаг1орахьа ше вар Султан. Т1ема наькъо из ца вугаш моттиг йисанзар. Из хилар къулба-малхбузен, къулбехьен, Воронежски лостамаг1а даьча т1емашка. Цхьабакъда, миччахьа ше нийсваларах Даьхено шийна т1адехка декхараш тешшаме кхоачашдеш, денал а къонахчал а д1ахьокхаш хьавенав из. 1941-ча шера, т1ем т1а хиннача човнашта дарба а даь, госпиталера араваьлча из хьожаву Фрунзе ц1ераг1ча Т1ема академе. 1943-ча шера май бетта академе курсаш йисте а яьхе, юха а моастаг1чоа духьал т1ом бе вода Султан. 285-ча стрелкови полка строевой часта командира, заместителалла оттаву.
Моастаг1чоа духьал т1ом беш Султана д1ахьекха денал бахьан долаш цу шера лу цунна "Ц1еча Седкъа" орден а "За отвагу" яха медаль а. 1943-ча шера июль бетта юха а йоккхий човнаш хул Султана.
Госпитале дарба даьчул т1ехьаг1а за1апхо волаш из ц1авохийт. Т1ем т1а хиннача човнех дарба ца хулаш 1945-ча шера кхалх къаман сийдола во1 Беков Мажита Султан.
Шийгара денал а г1улакх а, тахан кхувш йоаг1ача т1ехьенна хьокхаме лоаттаде йиш йолаш дитад цо вахар.

Р. КАРТОЕВА




Достойно встретим праздник Победы

В этом году вся наша страна готовится отпраздновать 60-летие Великой Победы

Как готовится к этой дате администрация Малгобекского района нам рассказала заместитель главы администрации З.М. Галаева.
В соответствии с постановлением Правительства РИ "О подготовке и проведении празднования 60-летия Победы в ВОВ" администрацией Малгобекского района утвержден план мероприятий, посвященных этому событию. Часть работы нами уже проделана.
Составлены сметы на капитальный ремонт жилья 16 ветеранов, которые представлены в Министерство труда и социального развития РИ. Нуждающиеся ветераны ВОВ и вдовы погибших военнослужащих в конце уборки урожая 2004 г. обеспечены кормами. В учреждениях образования района под руководством управления образования проведен ряд мероприятий, посвященный 60-летию Победы в ВОВ с участием ветеранов ВОВ, прошли уроки мужества. В музее боевой и трудовой славы, а также в Малгобекском ЦБС организованы тематические выставки, посвященные 60-летию Победы. В нашей районной газете "Народное слово" периодически публикуются материалы о жизненном пути, подвигах ветеранов, участников ВОВ. Двум ветеранам ВОВ, пожелавшим подлечить здоровье и отдохнуть, предоставлены путевки в санаторий "Виктория" (г. Ессентуки).
Много бытовых вопросов ветеранов ВОВ решает администрация района. По улице Подгорная, 13 с. Инарки, где проживает ветеран ВОВ Картоев С. Б., проложена дорога протяженностью 420 п/м.
К дому ветерана ВОВ Арчакова У.С. из ст. Вознесеновская подведен водопровод к дому. Для частного ремонта дома ему выделены шифер и доски.
Кроме того, Арчакову У.С. администрацией района оказана материальная помощь в сумме 5 тыс. рублей. Также администрацией района совместно с управлением Пенсионного фонда по г. Малгобеку и Малгобекскому району уточнены списки ветеранов ВОВ и вдов погибших военнослужащих для получения ими льгот. Работа в этом направлении продолжается и находится под пристальным вниманием руководства районной администрации. Конечно, до Дня Победы в нашем календаре имеются еще праздники, как 8-е марта, 1-е мая. Но главное для нас, достойно встретить 60-летие Великой Победы.

К. РОЗОВА


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru