новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  3 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 12 (9534); четверг, 10 февраля 2005 года

ЛИТЕРАТУРНИ ОАГIУВ

Лия ПАВЛОВА

ДРУГ МОЙ

Друг мой! Твори, гори,
Пока свеча твоя горит.
Доверься сердцу своему,
Оно тебя не подведет.
Услышит и поймет,
В ночи, в пути осветит,
Подскажет истину тебе.
Вперед, смелей, назад дороги нет,
Когда идешь ты к цели.
Герои в бой идут не ради славы,
А ради чести и свободы.
Враги хотят твою свободу
В цепи заковать,
Но лучше смерть принять,
Чем на коленях пред недругом стоять.

ХАМХОЕВ Дауд
ххх

Лаьтта к1ала ваьлча,
Боарзах гув бича,
Т1аккха-м - делхаргдац хьо,
Т1аккха-м деларгдац хьо
Керара дог.
Со ваха ца вута,
Со лела ца вута
Са дулха дог.
Ц1аккха 1абаш доаца,
Ц1аккха дузаш доаца
Сутара дог.
Саца ха йоацаш,
Даим балха доалла
Тем боаца дог.
Цкъа-м соцаргда хьо,
Цкъа-м дузаргда хьо,
Сона дага доацаш
Вожоргва 1а.
Дуненчу дахаш
Вай шинне йоаккха ха,
Нах безаш йоаккхаргья,
Къахьегаш йоаккхаргья,
Боарзах гув биллца
Керара дог.
Цунна раьза дий хьо,
Цунна раьза деце,
Х1анз вожаве 1а
Са дулха дог.


БАРАХОЕВА Мадина


Даьнна оарц

Ткъам кагбенна кхокха санна,
Йисар со б1ы беха ц1ен.
Бехар зиз мо кхийна мохк
Т1емо лайзар г1ала чу ког.

Яха моттиг йоацаш,
Йоагач г1ала чура идар со.
Топий г1ар кхы ла низ боацаш
Сай Даьхенгахь ластар со.

Г1алг1айче, са сийрда вахар
Дицдергдий те в1алла наха.
Моцал, шелал б1арга ца яйташ
1а енна й1овхал, рузкъа, саг1а.

Х1ара юрта - "Гата юрташ",
Уж дар ц1енош бехача наьха.
Парг1ато царна яккха г1ерташ
Оарцаг1ваьлар вай паччахь.

"Гата юрташ" юстар йоахаш
Г1ишлонхой ба сихо еш.
Эри ара бисача наха,
Х1ара юрта - ц1енош деш.

Мехка Да! Баркал хьона!
Хоадабаь варгвац хьа мах,
Цхьаккха къамаш къеста ца деш
Хьо къахетаме хиларах.

Дуне сийрда хург ма дацар.
Г1алг1айче, хьо ецаре!
Машаре вай дахаргдацар
Цхьа барт болаш децаре.


ОЗДОЕВА Малика

Безам лорабе

К1ерам боаг са
истола т1а шортта,
1аьржа бийса
корах хьачухьеж,
Къоалам, каьхат улл
сона хьалхашка,
"Бувца безам!" - оаз
сога кхайк.
"Дац са дешаш" безам
бувца" - ях аз
Безам дешашта
лаьтта байта бац.
Б1аргашта оалар
оалалургдац деша.
Безам бувца
б1аргашта мара хац.
Б1аргаш да уж
дега кизга хинна,
Чура безам
наха кхувдабер.
Юхателар шоайгахь
увзаш даим,
Дега г1озал
сагото хьаер.
"Лорабе са безам!" -
кхайк из б1аргашка, -
"Ма тела сона
из 1откъама лар.
Ч1оаг1а беций лоамах
баьлла кхера,
Етташ, етташ хул-кха
цун из лер".

ТИМУРЗИЕВ Башир
Эздел

Оал: "Дуне эздела т1а латт"
Шоаш ца теше - д1ахатта.
Жоп лургда шоана моллаг1чо,
Ше наха юкъе лийнначо.
Ше эздел долчо, долчо эхь,
Нахаца йолчо ц1ена яхь.
Ший долаш волчо ц1ена дог,
(Эздийчарех нах дилла хьог)
Майра вар аьнна хулаш дац,
Эздел деце хьо цхьаккха вац.
Фуд эзделал лакхаг1 латташ?
Дац хаттара жоп дала атта.
Кура къамаьлах пайда бац.
Эздел деце хьо г1алг1а вац.
Даьсса хабар сенна деза?
Эздел доацар хьанна веза?
Эздел, денал - воша-йиша,
Массанешта да уж эшаш.
Дац ахчах эца йиш йолаш,
Хайна ваьг1ча 1очулегаш.
Хила веза саг яхь йолаш,
Ший дег1аца эздел долаш,
Дынах хьаьрча, ц1ена волаш,
Даьла совг1ат - эздел - лоарх1аш.




НЕФЕДЬЕВ Валерий

Хургдар а хиннар а


(Миниатюрах латтача повеста т1ара дакъа)

Шедар дижад, баьде я. Яхт-клуба т1а седкъий доаг, из лорае лотаделча санна. Царна юкъе да моцаг1а-моцаг1а дайнараш а, цхьабакъда, цар сердал х1анз а т1ехьа хьаухаш я, цудухьа вайна б1аргагу уж. Из я д1аяха зама, из да хиннар, цхьабакъда, х1аьта а вай дага латт из.
Иштта ба моцаг1а байна суртанчаш, йоазонхой, г1ишлонхой. Дукха ха я уж вайна юкъе боаца, цхьабакъда, цар уйлаш, цар хьакхеллача книжкай, суртий, цар хьалъеттача г1ишлоний сердал, й1овхал вайца я, ц1аккха а ца къасташ. Цар дегаг1озле лу вайна, низ лу, г1о ду даха а лела а.
ххх
Сигала вайна гуш долча, чот яь а варгвоацаш дукхача седкъашта юкъе да х1анзза хьахинна, е селхан, е б1аь, е эзар шу хьалхаг1а хьахинна седкъий а, цхьабакъда, вайна б1аргагац уж, х1ана аьлча, цар сердал х1анз а хьакхачанза я вай долча - из хургдар да.
Иштта ба х1анзара суртанчаш, йоазонхой, г1ишлонхой. Цхьацца х1ама хьаде, цхьацца толам баккха кхийнад цар, цхьабакъда, цар кхоллама боаг1а мах бе магац вайна, из г1улакх воашта хьат1аэццал лакха бац тахан вай сакхетам.
Цар кхоллама боагг1а мах бергба кхоана хьахургйолча т1ехьенаша.
Эрсий метталара г1алг1ай меттала
даьккхад С. Чахкиева

г. Иркутск




АКИЕВ Хасолта

Стихашка ладувг1аш


К1ай хьу, к1ай бийса, к1ай г1анаш -
Берте йихьа шура санна.
Цхьаннахьа, лоамашка
К1айча дын баргий тата дийкар,
Лувкхера хинна,
Цхьанне илли аьлар.
Корах
Сердал чуяьлар,

К1ай сердал.
Цу сердало, цу оазо
Цхьан юкъа соцайир ха,
К1ай дотув даь.
К1ай хьаг1 ессар са дега чу…
Тамашийна фаьлг санна долча
Кхолламхочун даржага кхача
Безам эттар…

* * *
Каст-кастта, денна
Дукхаг1а, дукхаг1а
Хул сага г1улакхашка
Шеконаш, сатувсамаш,
Сатувсамаш, шеконаш.

Ешалац дега
Вахара яьсса оаг1онаш.
Дегашта, б1аргашта
Г1улакхий лакхаленаш,
Кхоачашхинна уйлаш еза.

Боарам боацаш г1оза,
Т1ехе йоацаш диза
Хул адамий вахар -
Корадича царна
Шоай дегаш а лехар.


Дешаш
Доал даь, 1унал даь
К1отаргаш санна ба нах.
Ткъовронаш мо
Сигала кхувд цар кулгаш.
Гобаьккха т1ох яь карташ я,
Бакъда, нах ситемза бах:
Бийсашка наб йоацаш,
Деношка тем боацаш.
Цхьан х1амах теш нах,
Цхьан х1аманга хьеж -
Сенах теш, сенга хьеж
Ца хой а шоашта…
Х1аьта х1анзарчоа
Алхха дешаш да -
Оалхазараш мо г1етта,
Кхаьча сом мо лега…

Никъ
Хьувзаш да наькъа така,
Аькхан ц1ог санна,
Из кхоачалучча -
Сало1илге, сатем…

Гола етт цо, -
Б1арга ног1ар тохаш мо,
Хувцалу из -
Дии бийсеи санна.

Никъ ба вахар,
Мел хале бале а никъ:
Лакхера т1оа сег,
Лохера дарз хьокх.

Урхенах ураг1а вода со,
Юха 1очутекх…
Лоам т1арча саьл дикаг1а я, йоах,
Бе йоалла лекъ…
Из бакъдац. Лоам т1арча саьга
Кхоачаргва со…
Се лохе вале а -
Лакхе да са са.


Ага т1ара стихаш
Ага - меттаза доазув,
Ага - набара ц1ай.
Ага чу
Хьо вийхка ва бахтарашца,
Ага чу
Хьа г1онаш да к1ай…

Алла хьо, таккхалча алла,
Набарах къежа.
Боад мо, къоаналла 1индарг1а
Я хьога хьежаш.

Ж1але йорт
Дийнахь а бус а удаш,
Ж1але йорта тарадийрзад хьа болар.
Дийнахь а бус а удаш,
Ж1але кхеле тарадийрзад хьа вахар.
Дийнахь а бус а удаш…
Ж1але санна,
Карта юхе хургда хьа кхалхар.




Наьрт Хамчеи цун воI Патарзи

Халкъа багахбувцамцара
Фаьрг яхача наьрта во1 хиннав Хамча. Дег1а сов тенна волаш, моллаг1ча говро ловш хиннавац из. Цудухьа цун ший хиннаб 1арбий мехкара боалабаь, инкал миссел бола ды. Наьха говраш, нек а деш Тиркал дехьаювлача хана, цун ды, латтачара кхоссабале вокха берда т1а кхоачаш хиннаб, т1аккха юха кхоссабале, ше лаьттача юха 1оотташ хиннаб. Боккха лоам бедда боаг1аш санна хеташ хиннад, Хамча говр хаьхка воаг1ача хана. Наькъ т1а хьалдухьал мел нийсвеннар Хамча воаг1аш гаьннара б1аргавайча, ийккха наькъ т1ара д1абовдаш хиннаб сов унзара баьле. Шийл т1ех къонах вац аьнна тийша хиннав Фаьргий Хамча. Цкъа хахка водаш, б1аргабайнаб цунна гаьнна баг1а цхьа лоам. Теркаш хиннаб из. Ер фуд, аьнна, цецваьнна вола Хамча д1ат1авахача, из хиннай, хи йистте 1охайна яг1а цхьа вампала сесаг. Тха хьувзаш яьг1ай из. Йоач1инг хиннад цун вординга меттел хьаьра кхера боаллаш.
Гаьнна, бажа ший ды д1а а хийца, тебба т1ехьашкара т1авахав из цу вампала сага. Когабухьара а этта, халла т1акхаьчав из цун наькха, сихха, из бага а белла вакхаш санна цкъа къург баьб Хамчас, т1аккха д1аюстараийккхав. Ший саготдер моза ба мотташ, цунна тоха хьалостадаь йоач1инг техад цо букъах ший хьаьра кхера а т1ехьа. Хамча юстараийкхавецаре, цицха хинна хургдар цох. Хьай во1 ве йоаллар хьо, со ма варий хьа наькхах вакхар, хьа энчик ма вий со х1анз,-аьннад Хамчас. Волче, де х1ама дац. Дика дар вецаре, т1аьрюкъе хьокхаваь, дом баь д1авоаккхаргвар аз хьо. Цхьацца дувцаш баг1аш, Хамчас, аьннад.
"Сона де дика дий хьа?
- Даьра да,-аьннад, вампала сесаго, сай энчика саг йоалаяр. Вампалий аьла хулаш ва са воша, хьа дег1ара хургйолаш, лоха йо1 я цун, кхийна. Цул хозаг1а х1ама дац е сигала а, е лаьтта а, из мегаргйий хьона?
- Мегаргья, 1а яхар из яле, катеххе хьайоалаел из сона,-аьннад Хамчас.
- Цхьа х1ама да цига - аьннад вампала сесаго, - ший из йо1 ца1 мара ца хиларах, цун дас кхеяьй из къонах кхевеш санна: латар, тохар 1омадеш, к1алкхетаргах летаеш. Кхокха я цун ц1и. Дош денна я из, к1алтохаргах шийх латаш, шийл котваьнначунга мара, кхычунга маьрел дергдац аз, аьнна.
- Из вайга товш х1ама да, - аьннад Хамчас. Цкъа хьадухьлъяккха 1а из, т1аккха ховргда из.
Да ч1оагг1а раьза хиннав цу г1улакха. Ший йо1 дукха ц1аг1а яг1аш хиларах, цох лата вухьаш цхьаккха саг хиннавац.
Хьадухьала йоалаяьй Хамчийна йо1. Сов из хоза йолаш, цкъарчоа лоацавеннача висав Хамча. Ше ма йодда т1акхийтача Кхокхас, айваь, кхоставаь, хьалъураг1авихьав Хамча. Циггача чувоаг1ашехьа а ший дег1а дозалца йи1ийна 1от1авежав из. Цун дозал лоа ца луш, йо1 цхьан кога т1а яхай. Боккъонца д1алетаб ераш т1аккха. Хамча атта котваргволаш хиннавац.
Бакъда, цкъа Хамчий ка а яьнна, йо1 лаьтта яхай. Хамча котваьннав. Хиннар фуд, аьлча, Хамча сов куст долаш хиларах Кхокхийна везавенна хиннав из. Т1аккха ше латарах эшаш санна кеп оттаяьй йо1о. Вешта цо из эшаергьяцар. К1ира, бетта, аьлий коа ловзар лаьттад. Беррига мохк в1ашаг1теха, беррига наьрташ гулбаь доккха хьоалчаг1а даьд Хамчас а. Саг ц1айоалаяь баха - текъа 1охайшаб Хамчеи, Кхокхеи. Цхьан метте дукха сатуврех хиннавац Хамча. Аькхе вода, аьнна, гаьнна лоамашка д1авахав из.
Х1аьта ха деза, Кхокха дуккхача хана денз дагайоаллаш хиннав Накъий лоха Боштолг. Из ше мишта хиннав, аьлча, дег1а бер миссел мара кхы лакхаг1а воацаш, ж1алеи, виреи батамаш хозаг1а хетаргйолаш, иштта ийрча а волаш. Белгалдаккха деза ца1, ший дег1ала пхезза й1аьхаг1а, д1аяг1аш модж йолаш из хилар. Латарцеи, тохарцеи цхьаь цхьанне эша ма волва ер, аьнна, жожаг1атен, чура вайтача санна из хилар.
Х1аьта Хамчах кхераш хиннав из. Х1ана аьлча, яздаь хиннадар Хамчийна т1аг1олла, мичча хана цкъа из х1алакьхургхилар. Цудухьа Хамчах ч1оаг1а лоралуш хиннав из. Х1аьта Хамчий ц1ен юххе к1ийленна хайна ваг1аш, из чарахье вахалга ха а хайна, корах модж чу а яхийта, цунца Кхокха лаьца а лаьца, хьаара а эза, д1аийккха вахав из, Кхокха а ийца. Лаьттах к1оаргга 1очуйодача хьаг1ар чу вахаш хиннав из Накъий лоха Боштолг. Кховзткъа саг г1ертача а меттахьара йоаккхалургйоацача кхеран 1аькъанца д1акъувлаш хиннай цо ший из хьаг1ар. Цхьа говзал яь хиннай Кхокхо: Боштолго ше йодаеш, шийна т1ахьерчаш хиннача цун можах, къайлаг1а цхьацца чо хоада а беш 1окхувсаш хиннаб цо. Дийнахьа ца а гуш бийсана сийрда къегаш хиннад уж чеш.
Шиъ т1аьнк1алеи, ца1 гии белла, кхо сай а бахьаш ц1акхаьчача, Хамчана ц1аг1а кораяьяц Кхокха. Д1аудаш, хьаудаш из лехаш ер лелашшехьа, баьдйийрзай. Т1аккха цхьанахьа лир лепаш дайнад укханна. Д1ат1аваха айбича, из Боштолга чо болга хайнад Хамчана. Хамчана хьалхаг1е а хеза хиннадар Боштолга мосаш лепаш я, аьнна. Д1ахо, д1агаьнваьлча, кхы а лепаш бола чо байнаб цунна. Иштта ер водаш бийса д1аяхай. Юххера лоама цу бердаца латтача кхеран 1аькъа т1анийсвеннав Хамча. М1арга теха, кулла мо, сигала ураг1а яхийтай цо из 1аькъа, хьаара а ийккха Хамчана хьадег1ала а вена латав Боштолг. Д1аболабеннаб лира т1ом Боштолга лестадеча турал новкъах хиннай Хамчана, цо хьат1аетташ хинна модж. Б1аргашта т1аетташ, Хамчай б1аргаш кхоаладора цо. Циггача хьаийккхача Кхокхас, т1ехьашкара т1акхийтта аркъала вожавир Боштолг. Т1аккха 1а модж д1алацалахь, оалаш, Хамчас тур а, диг а, иштта кхы а ший мел дола герз 1от1адийттад цунна. Цхьаккха дирах, х1ама хулаш хиннадац. Цхьаккха герз латаш хиннадац Боштолгах. Циггача фу даьд цар? Лакха ураг1а баха баг1а цхьа попа хи, Кхокхас д1ат1аяха кхоссаенна, т1ера ткъовронаш а лоацаш, хьакатеха, д1оахалаш, овланга кхаччалца боатт1абаьб. Хамчас Боштолг цу баьтт1ача хена д1ат1а а токхаваь, ч1енгига кхаччалца цун модж, баьтт1ача цу хена юкъе еллай. Кхокхас гаьнаш д1ахийцача, хи в1ашкабенаб, Боштолга тамаш йола модж то1аяьй д1алоацаш.
Пхьид мо ветталуш воалла из Накъий лоха Боштолг, ловр хилда хьох, аьнна, цигга вита а вита, хьаг1ар чу цун мел хинна дошув-дотув а ийца, болабенна ц1абийрзаб Хамчеи, Кхокхеи. Накъий лохача Боштолга наьна йиша, г1ам хиннад. Из йоацар кхы кхоаччара х1ама диса хиннадац цу Боштолга. Из ваа г1ерташ, цох церг ца латаш гонахьа хьувзаш дуккха оакхарийи, оалхазараши хиннад. Ший мерий т1а хайна яг1ача къайгага цо аьннад: со ваа цхьаннена могаргдац. Йолле, са наьна йиша оарцаг1а яккха сона, аз б1арчча говр ювргья хьона. Яхача къайго, оарцаг1а даьккхад из г1ам. Цхьа б1арг болаш, 1овда яхаш мар хиннав цу г1ама. Лоаман чхараш ураг1а кхувсаш, т1аккха лаьттах уж хьаеш, селлара низ болаш хиннав из.
Д1аг1ертача цу 1овдас из хи хьав1ашаг1а баьккхаб. Боштолг мукъа а воаккхаш.
Т1аккха г1ам, даха Хамча волча чуэттад, Хамчанеи Кхокханеи, ч1оаг1а та1азар дир дага а долаш. Хамчий цхьа во оамал хиннай: шийга д1акхайкача оаг1орахьа д1аверзаш, ше цу юкъа латаш-тохаш вар-вацар, аьнна, бе-башха доацаш.
Из оамал зийнача г1амас, Боштолгага аьннад:
"Цу Хамчах д1алата шо, латаш доахкаш, со кхайкаргья цунга, из согахьа хьаверзаргва, цигача 1а цунна фоартах тур теха, из д1аваккха. Чарахье ваха, ц1авоаг1ча Хамчана ма водда т1акхийтав Накъий лоха Боштолг. Ги баьллари, т1аьнк1ала даьхкараши, уж кхо сай, д1абахийта, цох латав Хамча. Юха а Боштолгас Хамчий б1аргашта модж д1ат1аетташ, новкъарло еш, кайоалаш хиннаяц цун. Циггача, к1ийленна даг1ачара г1ам кхайкад: ва Хамча, со оарцаг1йоал хьона. Юха а вийрза Хамчас аьннад: хьа оарц эшаш х1ама дац хьона укхаза. Циггача Боштолга хьалхашка гучаяьлар Хамчий фоарт. Цох тур теха Хамчий корта д1абахийтаб Боштолгас. Шоай котало яьнна, халхабувлаш, ц1и йийза, Хамчас чарахьера ц1авоаг1аш дена саьрч дуаш, сакъердаш уж болаш, Кхокхай ц1ен карта къайг ена 1охайнай. Боштолго 1ехаяь енай из къайг. Иштта а вошта а да хьона оалаш, из шийла кхаъ бенаб Кхокхайна цу къайго. Цу Боштолгахи, г1амахи, 1овдехи ше лоарх1алургйоацалга ха а ховш, дын т1а а хайна д1аийккхар из лоамашкахьа, ший вампалаш бахача. Х1аьта цар мехка баха бухьаш хиннабац е из г1ам а, е из Боштолг а. Бераг1а хиннай Кхокха. К1аьнк ваьв цо. Ше нана керара воаллашехьа, керчча ц1ен юкъе боагача кхуврча юккъе, 1охайнав из, д1ай-хьай кхувдаш шийна товнаш хьат1ахьекхаш. 1ай хиннад из. Кхокхо, хьакатехе кхувчара хьа а ваьккхе лайла г1олла керчаваьв из к1аьнк, х1аьта из ийккхе юха а кхуврчала ховш хиннав. Т1аккха нанас юха а из хьа а ваьккхе, лайла г1олла керчаваьв. Цун дег1 болат санна ч1оаг1деш.
Лоа даша доладеннад.
Иштта, из х1ама массехказа хинначул т1ехьаг1а, цун дег1 болатал ч1оаг1аг1а хинна д1аэттад. К1аьнках Патарз аьнна ц1и тиллай цар.
Цхьан ден, к1ира хьалкхувш, к1ира, бетта кхувш, кхийна д1аэттав Патарз. Дег1 болата долаш хиларца, х1амах ца кхераш, ший нийсархой буташ хиннабац цо: царна етташ-тохаш, Т1аккха цхьан бера нанас т1ехтехад цунна:
- Хьай наха вийнача даь пхьа лийхача толар хьона, тха берашта качъухачул.
Кхокхо дилла яхаш хиннад Патарзийга, хьа да, гаьнарча мехка, д1авахачара вайна д1аваьннав, яхаш.
- Хьо харц лийннай, са да вайнав яхаш, хьаала малав из вийнар, - оалаш хиннад Патарзас.
Ала тугаш хиннадац нанас. Т1аккха аьннад Патарзас: сайна теха лергва со, 1а хьа ца оале. Де х1ама доацаш, нанас деррига ма дарра д1адийцад.
Долче, аьнна, ший вежарашка Патарзас аьннад: "хьаба сона дикаг1а бола ды, хьада дикаг1а дола герзаш".
Хьаденад укханна цо мел дийхар. Т1аккха вахача укхо Села Сатийга хаьттад: "Мичахьара лохаргва аз Накъий лоха Боштолг".
Х1ама ховш, поалхехкаш хиннай из Села Сата. Ший бозбуачал а даь, фунаьхкдаьча метте ва хьа моастаг1а, аьннад. Цигга д1акхаьча, 1очукхайкав Патарз Боштолг вахача 1урга чу: "хьаараяла можилг, хьа са эца дена малайк да хьона укхаза, аьнна. Цун г1арах, хьачукхайкар малав цу сахьате хайнад Боштолга.
Хьаг1ар чура, д1а ц1ог1а дахийта кхайкав из, г1амагеи, 1овдегеи. Хьат1абайддаб уж. Д1адег1ала ухаш летаб уж. Хьалхашкара Боштолг хьалеташ, т1ехьашкара 1овдас чхьонкар етташ, михаца д1ай-хьай кхесташ, цкъа сехьар тохаш, т1аккха дехьар тохаш г1ам а хиннад маркъилг мо царна юкъе кхесташ, Патарзас г1ам а дийнад, 1овда а вийнав, Боштолг верах х1ама хулаш хиннадац; цхьа герз цох ца латандаь. Гамажа нахьарах даь, цхьа доккха лаьжг хиннад Патарзага. Из Боштолг 1ов1ашка то1аваь, цун ший можаца хьоарчаваь, д1авийхка, то11аваь цу лаьжга чу а велла, ц1а а вена, кхийнах боаллача оарцах из лаьжг хьалъэллад цо. Иштта из уллаш, ший мар дага массаза воха, т1акхийте Кхокхас г1адж хьокхаш хиннай цу лаьжгах, 1ипп1али са къина! - аьнна Боштолгага ц1ог1а хьокхийташ. Пхьа лехалга мичад, пхьа боаллар вийна д1а ца ваьккхача. Ваха юха а Села Сатийца дагаваьннав Патарза.
Кхаь ден, кхаь бус поал хехкаш а яьг1а, Села Сатас аьннад.
- Иштта цу оаг1ора, д1ай-хьай ца верзаш, хьо д1авахача, цхьан бетта, ах бетта никъ 1а бича, Тамаш-боарза т1акхоачаргва хьо. Керда бутт хьахулаш йола бийса лораергья 1а. Цу бус, цу гувна т1а яргья хьона цхьа унзара нана-борз. Яхка йоаг1аргья из. Цо 1оергйолча берза к1аьза дега юккъе доал хьона Боштолга са. Из к1аза е еза 1а, наьнах якха ца якхийташ. Ца юй, 1а леладечох дош хургдац хьона. Ийккха вахача Патарзас цхьан беттаи, ах беттаи никъ баьб. Лакха ураг1а хьалбоаг1ача Тамаш-боарзага кхаьчав ер. Керда бутт хьахула бийса лораяьй укхо, к1ийленна а хайна. Бийса юкъе яхача хана, ди детта а т1оа сега а даьннад. Ча миссел йоккха йолаш нана-борз боарза т1а яьннай. Яхка йолаеннай из. Наьна керара к1аза 1ойожашехьа, т1ахьийддача Патарзас тур дийтта, дийта нана-борз йийна 1ойиллай, цох якха берза к1аьзан кхийнадац. Из к1аза гале чу а елла, хехкка юха д1ац1авахав ер. Циггача Накъий лоха Боштолг лаьжга чура хьа а ваьккха, хьахьажал, оалаш, цунна хьалхашка Патарзас из берза к1аза йийнай, чура дог хьа а даьккхад.
Велхеи кадеи волавеннав из б1еха Боштолг. Доккхача рузкъан да вергва аз хьох, яхаш, Патарза хьалхашка хьесталуш хиннав Боштолг, из 1ехаве г1ерташ.
- Сай даь пхьа лех аз, ер да хьа б1еха са, Наькъий лоха Боштолг. Хьахьажал укхох фу хул, оалаш, лосттадаь, из берза к1аьзан дог Патарзас лаьттах техад, цицхаш хинна из д1адохийташ. Боштолг венна д1аваьннав.

Д1аяздаьр ЛЬЯНОВ Арскхе Мухьмад.
Хьадийцар ЛЬЯНОВ Г1аз-Махьмада Гинез., 1965 ш.
Керда Редант


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru