новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  3 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 45 (9734) среда, 5 апреля

М.Ю. ЛЕРМОНТОВ

ВЕДДАР


Удар Х1арун саьла сихаг1а,
Лаьчаг1а уда пхьагал санна,
Удар из кхераш лирача т1емаг1а,
Вежарег1а уха ц1ий цагуш санна.

Цун да,нанас ваь ши воша,
Леташ бейнаб шой сий ца дойта,
Т1абеттача моастаг1ий цу гоша
Цар кортош оат наха из гойта.

Цар ц1ийво дех шой цо ч1ир лехар,
Х1арун дицдаь ва эхь, ший декхар,
Т1емаг1а кхеравенна цо 1окхоссаш,
Ший топ, ший кий, вадар чудоссаш.

Чакхдаьлар ди, дохк дар хьалг1етташ,
Баьдеча къовхашка д1адаьржа,
Шера к1ей т1оа цунаг1 хьаотташ,
Малхбоалера шийла арч хьаяьржа,
Цу даьла сигала ше хьаотташ,
Хьакхийтар бутт дошо лир отташ,
К|аьдвенна, хьогал кхакхар вийрза,
Батаг1 д1адоахаш ц1ий, хьацар,
Х1аруна лоамт1ара д1авийрза,
Бетта лираг1а ший юрт ейзар.

Тебаш из водар, холуш воацаш,
Гонахьа сатем ба, тата дац,
Лирача т1ем т1а д1а ца лоацаш,
Из ца1 мара ц1авенавац.

Чхара т1авод из, йовзаш йолча,
Сердал йолча, да ц1аг1а волча,
Са чукъувлаш, х1ама ца оалаш,
Г|абаьккхар цо ц1аг1а чувоалаш.

Саламаг1а цо ший доттаг1 оалар,
Салам чувенар цавовзаш воаллар,
Метта лазаро дег1 д1алаьца,
1оажал т1аг1ерта, са цун лаьца.

Воаккха ва Аллах1, хьо цо лорош,
Малайкий оарцо ваьв сий долаш,
- Фуд вейна керда?, - Саламо хаьттар,
Са доаца б1аргаш цо хьат1алекхар.

Б1арг сийрдабаьлар, тешам цог1 бенна,
Из хьала велар ц1ий кхохкаденна,
Къаьна т1емахо ц1аьхха са чуденна,
Кхехкадаьлар унахочун ц1ий,
Ца довр догдоахаш новкъоста сий.

Ши ди даьлар т1ом беш цу бер чу,
Са да вийра, ши воша вожаш,
Со ведда ийра арен цу кер чу,
Эккхадаь аькха санна водаш.

Ц1еша диза когаш къувлаш,
Кхерий, к1арцхалаш 1етталуш,
Идар цадовзача такилгаг1,
Бертий, хьакхарчий лараг1.

Вайнах боабу-моастаг1 латаш,
Чувита со,са хьамсара доттаг1,
Дув буъ аз Къор1а т1а отташ,
Дикай бекхам бе хьона цунаг1.

Леш уллачо юха лу жоп,
Д1авала д1аго б1арга гучара,
Ваьннав хьо фусам, кхача лучара,
Хьо к1ило ва, хьо кхетийла топп.

Эхь а бала а кер чу бенна,
Эг1аз ца водаш бехк цо лов,
Цигара сиха д1аг1о аьнна,
Бут цо цу фусама из тхов.

Цхьаькха ц1енна ше т1ехвоалаш,
Цхьа ц1аьхха юхасецар из,
Дахача деной мерза уйлаш,
Барт боаккхаш мо д1алаьцар из,
Цун из шийла дола хьажа,
Цхьа мерза сийрда даьлар хьежа.

Цу баьдеча бусса хоза хеташ,
Дагадехар езачун б1аргаш,
Шийга хьежаш, буъаш безам,
Ше веза аьнна бир цо соцам.

"Со вез цунна, сог1 са доаллаш",
Ийча хоз йиш, дешаш цо оалаш
Къаьнара ашара дешаш дар,
Х1аруна бос т1ера д1ахьош дар.

Сигала г1олла бутт ма бода,
Сабар-сатем шийца болаш,
Мейра к1анат ше т1ем т1а вода,
Мейрал, денал шийца долаш.

Из т1ем т1а водаш топ юзаш воал,
Цунга ший дагара дар езачо оал:
"Са к1орни, 1а мейра хьай,
Болх Далла т1абилла,
Дизза кхоачашде маьхко т1адиллар".

Яхь ехке ма хила,
Хьай къам 1а ма дохка,
Къонахчул 1одилла,
Юха ма верза укх маьхка,
Моастаг1ех ца латаш ше кхера ва веннар,
Лергва ший сий доадеш
Фуд ца ховш цог1 хиннар,
Цун човнаш лувчоргъяц, сиглара дог1а делхаш,
Цун голаш хьулоргъяц, ваь нана т1ехьаелхаш.

Сигала г1олла бутт ма бода,
Сабар, сатем шийца болаш,
Мейра к1анат т1ем т1а вода,
Сабар, денал шийца долаш".

Корта чубаха, чаьхка водаш,
Х|арун ший наькъа д1ахо вод,
Боаккха т1адам б1аргех божаш,
Наькха т1а г1олла хий 1одод.

Михо оаг1ор соттадаь долаш,
Цун хьалхашка шой ц1а латт,
Дикага дог из доахаш волаш,
Кораг1а х1ама ше етташ латт.

Цига тешшаме хоза ду1аш,
Из вехаш даьле ухаш да,
Т1ем т1ара воаг1а во1 ший вехаш,
Кхыбараш нанас бехаш да.

"Ни1 елла, нани, со даькъазваьнна,
Хьа з1амаг1 во1, хьа Х1арун ва,
Эрсий пхорчашта к1алхарваьнна,
Се цхьаь ц1акхаьча, со ца1 ва".

"Ца1 ва!
Мичав хьа да?
Вежарий мичаб?"
"Боабаьб
Дала даькъал уж ма баьб,
Малайко са цар хьалъийцад"
"Ч|ир лийхарий |а?"
"Леханзар
Вешта пхо санна масса ведар,
Топ, тур аз цу маьхка дитар,
Хьа г1ийла дог хьастар духьа,
Б1аргег1 уха хий д1адаккхар духьа".

"Сацал, сацал, хьо даьла моастаг1,
Мегадац хьона сий долаш вала,
Д1аг1о хьайна цхьаь, хье ца1 лела,
Хьа эхь т1аийца, ваьннар Даьлаг1,
Сей сий доадергдац къаеннача дийнахь,
Уйла йича кхы хьога ала дац,
Хьо лей, хьо йовсар, са во1 хьо вац".

Из д1ахоадаву дош аьнна даьлар,
Набара сатем этта баьлар,
Сардам, узам, цо ду дехар,
Кора к1ал ара хозаш дар,
Т1аккха шалта тата даьлар,
Цо д1аийцар цун са дар.

1урра нанна б1аргадейра,
Г1ийла харцахьа хьежар из,
Даькъазадаьнна дакъа дейра,
Цхьанне кашмашка хьоцар из,
К1оаргача човнаг1 1одаха ц1ий,
Ж1але дуъар г1иг1 яхаш ший.

31амига бераш сердаш ма дар,
Шийла дакъа даькъаза деш,
Наха дувцаш хабар ма дар,
Веддачун сийдовр шоаша хьедеш.

Са цун, Пайхамара теркам боацаш,
Шапа1ата ше гаьна да,
Баьде 1и мара ше доацаш,
Лоамашка бийсанна лелаш да.

Кора к1ала, 1урра са хулаш,
Ц|аг1а чуг1ерт из таташ деш,
Дешача Къор1а аят хозаш, хьулалуш
Дохк долча г1ерт из
Хьалха ше тураг1 лечкъаш санна.



А. С. ПУШКИН

ЦЫГАНАШ


Цыганий г1аре из цхьа тоаба,
Бессарабе д|а я ше лелаш,
Тахан хи йисте уж сеца ба,
Тиша чаьтаре набъе лерх1аш.

Г1оза, беламе я цар бийса,
Сиглен к1ал ю мерза наб,
Вордай чархашта хьал нийсса,
Ах гуча болаш к1увс эллаб.

Йоагаш ц1и я, дезал ба баг1аш,
Пхьер да кийчдеш сийнча баь т1а,
Чаьтара дехьа говраш я яжаш,
1аьма ча я уллаш наькъ т1а.

Еррига хьов уж цига 1ийча,
Маьрша дезалий хьаштий лар,
Са хуле ба уж баха кийча,
Истий ашарашца бераш еш г1ар,
Наькъа пхьоален тата д1аийца.

Бийса йоаккхаш табар йолча,
Ц1аьхха цхьа сатем хьаотт,
Хьахоз арара из тем болча,
1еха ж1алеш, говраш ю йорт.

Ц1ераш я маснахьа д1айоаяь,
Деррига д1атийнад, бутт ба хьежаш,
Лакхача сиглара ше цхьаь,
Тийна табор сийрдайоахаш.

ДОШО ГУЙРЕ
XЬАТ1А МА ЕНИЙ

Дошо гуйре хьат1а ма ений,
Дуненна бос ц1аьхха дахьош,
Саг1ийна де санна кеч ма даьдий,
Къулбаседе морхашца хьахьовш,
Мух баьлар, ц1ейзар, доаг1а хьа,
Бозбуъачал шийца дола 1а,
Хьакхаьчар даьржа к1орапашца,
Нажай гаьнег1а чуолладенна,
Дижар к1увсий из талг1ешца,
Кхашка, гувнаш т1а кхохкаденна,
Сецача хина берда йистош,
Шаьръяьй диллача лейво к1алхьош,
Къег из шелал вей г1аддугаш,
1ана оамала вей д1ат1адугаш.


ХЬО Х1АНА 1ЕX,
СА ГИЛА ДЫ?

Хьо х1ана 1ех, са гила ды,
Хьа фоарт х1ана 1очуяхай?
Кес хьай х1ана лестаяц те,
Гоаламаш х|ана 1увшац хьай?
Со веций х1аьта хьога хьожаш,
Баъа йиззалца хьона фуъ луш,
Е хоза беций урхий кхоачам,
Дошо бац те лийтай чулоацам,
Еций урхаш даьре йолаш,
Деций ланаш дото долаш?
Говро жоп лу мелхар йолаш,
Цхьан х1амо со йигай матар,
Хоз сона тата гаьнар долаш,
Лекхаш зурма, пхорч увг1 геттар,
|ех чубоаллаш боаккха бала,
Дукха леларгъяц со ловзаш ара,
Дукха яхаргьяц со хоза йолаш,
Сей кхоачамца се кура йолаш,
Каста ц1имхарча моастаг1а кара,
Са нувра кхоачам ше д1ахьоргба,
Дото ланаш баргашта к1алара,
Къа ца хеташ цо д1ахьоргда,
Цхьан х1амаг1а са са хьувз,
Сона т1атехкача талбашта метта,
Хьа ц1ока моастаг1а сона т1атос,
Хьацар даьннача са оаг1ош т1а.

КАВКАЗ

Кавказ улл сона к1ал, се цхьаь со цул лакхе,
Латт кхерий лакха шув, ше ураг1а бахача,
Гаьнарча з1огал т1ара, хьалг1етта из лаьча,
Сигала сеца латт гаьна доацаш, сона юхе,
Укхазара сона гу тоатолий духьигаш,
Херцача токхамий уж бирса юхьигаш.

Морхаш укхаза маьрша лел,
сона лохе г1олла д1а,
Царех чудетталу таташ деш кхуркхолгаш,
Царна к1ал цу чхарий, ерзан я тархелгаш,
Кхерий 1ов хьагуш я цул лохе хьежача д1а,
Кхы а лохе яг1аш я йокъаенна кокарчи,
Т1аккха д1ахо холуш я, хьуна гаьний петаргаш,
Оалхазараш дек цигча, удаш лел цига саьрчий.

А д1ахо цига наха,шой б1енаш ма дехкад,
Цу маьлха босешка жа дажа ма лаьхкад,
Жa доажаду г1окказий, цига жега боахкаш ба,
Арагва яха хий ший гечох удаш да.

Цига миска говра-баьрий, ший ч1оже вахаш ва,
Цига ц1имхара Тирка хий, ше дорха удаш да,
Из удаш додаш да, эккха санна увг1аш да,
Аьшка гома чуделла къона аькха ва санна,
Цо бердех ше каетт моастаг1ал деш санна.

Дулх ходеннача аькхо санна,
цо дорха ший мухь бетт,
Бирсъенна ший талг1еш,
бердашта цо т1аетт,
Мецача талг1ешца цо,
чхарех ший мотт хьекх,
Хургбац цог1 цунна кхача, цог1 бала пейда бац,
Цу чхарий 1алаьмат, Тирк те1ош соцаш дац.


СИГЛЕНО ГУЙРАН
ШЕ САДОАХАШ

Сиглено гуйран ше садоахаш,
Малх наггахь мара гуча ца боахаш,
Геттара лоацлуш доаг1а ди,
Хьуна юкъера баьде 1и,
Г1айг1ане шох хинна д1адаьннад.
Даьхко кхаш д1акъайла доахаш,
Г1аръеш г1ажаш хул д1айолхаш
Б1айхача маьхка хьагаргаденад,
Вай саготдеш дола из 1а,
Кхаьчаб ноябрь коа т1а хьа.
Шийлача боадонга седкъа боагаш,
Кхашкар белхий тата д1адаьннад,
Нана берзаца борз я йоаг1аш,
Моцала п1ендараш т1адаьннад.

Из хоенна новкъа йода говр,
Пурх беш я, лоралуча наькъахочо,
Ма йодда хец из хилийта товр,
Са тоссаш г|окказ ара валац,
Цо доахан кхийчура ара дахац,
Делкъийга цо ший зурма лекхаш,
Гулдац ший доахан гон т1а лехкаш.

Йо1 яг1а ц1аг1а ашараш лекхаш,
Тха хьувзаш,1ана доттаг1 бага,
Ц1арх яхаш ба ше юхе боагаш,
Т1аккха шелал х1анз къарс яхаш я,
Дотоха къег из цу арахьа,
Дешашвар рифма хьо езаш я,
Х1ахьий д1аэца из сихаг1а.

Хозача паркетал ше хозаг1а,
Къег из хий хиннача шанаг|а,
Г1адъяха к1аьнкий тоаба д1ахьедаш,
Когсоалозашца лел из ша тедаш.

Ц1е когаш дола йийхьа г1аж,
Хий т1а нек де ше дага йолаш.
Ког ша т1а ловз, ше шек а йолаш,
Из лейже г1адъяхе 1ойож,
Хьакъедаш хьувзаш хьалхара лоа,
Хозахинна седкъилгаш ший доа.


АНЧАР

Биркъача яьссача эри ара,
Малхо деттача яькхача лаьтта,
Анчар-га ц1имхара ха санна,
Дунен гом т1а ше цхьаь латта.

Йокъала са кхоакхала ухача ара,
Даькъазача дийнахьа хьалт1аяьнна,
Хий дейнадац цунна,дохьаж мара,
Ткъовронаш цог1 цун йиза яьнна.

Цун коастаг1 чакх из ше ма даьннад,
Ди делкъийга хулча й1овхалаг1,
Сарахьа из ше детадаьннад,
Бурилгаш хулаш боалозаг1.

Оалхазар цу т1а ха ма даг1ац,
Е ц|окъа лом цунна юхе дац,
Миха бирса хув цунна т1ахьайзе,
Ше д1ахо хьад цхьа бирса ц1айзе.

Нагахьа морхо цунна боййа пурх,
Михаца лесташ долча г1анаш,
Цу т1ера дохьаж 1очукхухь,
Ма доаг1ара г1омараг1 из чудолаш.

Саго саг цига вахийтав,
Ц1имхара хьежа, амар денна,
Шийга яхар де вож д1авахав,
1урра юхакхоачаш, дохьаж дена.

Бенаб цо дохьажа из к1ув.
Га енай маьлхара г1анаш доахкаш,
Бос бахача юхь т1ара хьацар ув,
Тоатолгаш хинна ше 1омехкаш.

Хьаденад, к1аьдвенна из вежав,
Коаст техача буна к1ал ше вожаш,
Из миска лей 1оажала вижав,
Низ болча паччахьа гож т1а водаш.

Паччахьо дохьаж т1а ма хьекхад,
Ше яхар деча т1аьскаш т1а,
Царца 1азап цо дахьийтад,
Ший мехка гонахьа адамашта.

Таржам даьр:
АУШАНАЬКЪАН Ахьмада Мувса


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru