новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  2 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 2 (9691) суббота, 14 января

ДУДАРОВ УРУСХАН

Кердача шераца!

Наджганцхой ц1ай дездеча
Кийчлуш да г1оза адам.
Цар шоай моттиг хозъеча
Дакъалоацаш да 1алам.

Й1аьхача бус, чоалпаш хьоарцаш,
Г1ор-Даде лаьтта к1айдаьд;
Дото таьшца догамаш деш,
Кизгай б1алгаш цо хоздаьд.

Гоннахьа, шаьрача ара,
Лакха лаь гувнаш оттадаьд,
Сахиллалца дувлаш ара,
Царна бераша хий дийттад.

Аьттув хургба яхье бувла,
Шоай денал, говзал хьокхаш,
Когасоалоз т1а халхабувла,
Этта маркъилг къаьр а еш!

Безаме д1ахьоргья яхьаш.
Котбаьннараш белгалбергба:
Вай Президента совг1аташ
Царна Г1ор-Даде дахьаргда.




ЛЬЯНОВ МУХЬМАД


Керда шу

Ма г1аддахе накъа
Долх вай Кердача шера!
Ма г1аздаьле, раьза хиле
Вай из т1аэц!
Ираз, совг1ат дахьаш
Доаг1а из х1ара сага,
Цо диках ца кхедеш
Цхьаккха бер дитац.
Массанахьа фусамашка
Сог цо корсама 1а1аш,
Дахь цо цунах 1о а эхке
Дегаш хьоаста совг1аташ.
Царна гонахьа увт ловзар,
Доах иллеш, лекх ашараш,
Г1адбахача наьха белар,
Тхов айбе мо, ч1оаг1а дек.
Ма г1оза, г1адбахе д1акхьухьаш
Хиннад из ц1ай воай даьша,
Ма боккха, тоам, сакъердам
Цу ц1айво царна беш хиннаб!
Х1ара ц1аг1а цу дийнахьа
Сийле хиннав хьаьша,
Сийле хиннад далар цунна
Из г1адвуга совг1ат.
Х1аранена ираз дахьаш
Из керда шу доаг1алда.
Воай - Г1алг1айче в1овний даьхе
Тоаеш, хозъеш из доаг1алда.
Г1алг1ай халкъа барт, цхьоаг1о
Ч1оаг1лу шу цунах хилда,
Воай цу кхашка, бешамашка
Б1аьхий хьувкъам цо кхоллалба.



ТИМУРЗИЕВ БАШИР

Кхер цо
хозагIвар лахар

(Илли)
Я тха юрта кхийна яьнна
Малхал хозах г1алг1ай йо1,
Б1аргаяйча араяьнна
Из езача дего сало1.

(Т1ехьаоалар)
Кхер йо1о «ак» сайга алар,
Йист ца хулаш д1аяхар,
Безама малх къайлабалар,
Шийна хозахвар лахар.

Дац «малейк» хабарга 1ама,
Фурал1ала тара да,
Лаьтта хьежаш я цун оамал,
1аьржа б1аргаш хоза да.

Езачунга со йист хилча
Цхьаккха жоп цо сона лац,
«Мегаргвий хьо йолча веча?»
Цунга хатта лоарх1авац.

Лаьрх1ад аз сай б1айха безам
Йо1а совг1ата бала,
Сай безам хоастабо назам
Дег т1ара язъяь цун яла.



Каьхата низ

Каьхата низ ч1оаг1а болга
Деций массанена ховш?
Ба ховшше а из харцдолга
Оапий каьхат хилар ловш.

Вай тахан д1а мел хьежача
Эшша каьхат дохкаш латт.
- Ер х1анад ишта? хьаттача,
Дац цун жоп хьаэца атта.

Язде, деша ца ховш волчох
Цо «воккха специалист» ву,
Из ц1ена бакъдолаш долчох
Бакъдац аьле тешал ду.

Ший деце а ший да аьле
Лаьтташ, ц1енош цо д1адоах.
Нах боацарех нах ба аьле
Ца боаг1ача лакхабоах.

Каьхат бехк т1а буллаш да
Цхьаккха бехк боацачоа,
Х1анз а харцдараш ухкаш да
Доага ца деш даьддача.

Халаш хьамсара вежарий
Каьхата низ ч1оаг1а болга,
Халаш хьамсара йижарий
Цун маькарло к1оарга йолга.

Оапий каьхаташ леладер
Гайна ганза к1алавус,
Харцонца наьха ц1а даьккхар
Ц1а чухаьрце ара вус.



Йиш яц дIакхувса ялаташ

Нах бац вайна тахан меца,
Яьржай парг1ато вай мехка.
Вахарах хов пайда эца,
Хов миччахьар рузкъа тахка.

Саг йодача йоаг1ача,
Г1алг1ай коашка моллаг1ча
Ялаташ д1акхувс хьурмат ца деш,
Уж денначоа хоастам ца беш.

Дагабоха Украинера
Моцалах байдда лийннараш,
Дагабоха Казахстане
Моцалах бейна бисараш.

Г1алг1аша Сибрег1а яьккха ха,
Наха цига «хьийга дика»
Деза наггахьа дагадоха
Йизза яле а хьай тикаш.

Цу хана хилацар ядаш
Тахан санна маькха ч1оргаш,
Д1акхайса лаьтта маькха булкаш
Нувхашца хилацар ухкаш.

Б1и ма боллалба укх вай мехка
Моцал ц1ийолча «паччахьо»,
Ара ма доахалда лаьхка
Унзара йолча моцало.

Йиш ма яц д1акхувса ялаташ
Хургвац вайна Даьла раьза!



Халкъа багахбувцамцара

СОНТАЛАХ
БОАЛА ПАЙДА

Моцаг1а цхьан юрта яхаш хиннай ч1оаг1а хоза йо1. Дукха нах ухаш хиннаб из еха, амма сов дукхача рузкъо кура-сонта яьккхача йо1о хьа мел баьхкараш, ца яшаш, д1аухийташ хиннаб.
Цкъа цу йо1ах б1аргтоха венав гаьнарча мехкара аьлан во1. Ше малав ца хайта, тиша х1амаш т1айийхай цо. Ше бена никъ йо1ага цо д1абийцача, йо1о ела а енна, в1алла д1ат1аийцадац укхо яхар.
- Хьол дикаг1абараш са даьна жега ма боахкий, со хьога мишта йоаг1аргья? аьнна, дог дохадаь, вахийтав цо из.
Ше ц1акхаьчача, д1адийцад аьлан во1о даьгеи наьнагеи шийга йо1о аьннар.
- Дукхаваха, тха к1аьнк, из йолча кхы юха ма г1олахь, доккхача хьакъала да йолаш санна хетац тхона из. Иштта из децаре, эггара хьалха б1аргавайнача сагага, т1абувхача г1ирса мичча бесса из вале, цу тайпара къамаьл де даг1ацар цо, - аьннад з1амигача сагага нанас.
Цхьаккха дича, кхы 1е ца луш, дика кийчвенна, сирача дын т1а а хайна, юхавахав аьлан во1 йо1 йолча. Ер коа чувоагаш б1аргавайча, елаенна духьала енай йо1.
- Ва йо1, - хьаттад аьлан во1о, кхы 1е ца луш, - селхан со тиша х1амаш ювхаш веча, чудужаргдоацар а аьнна, дог дохадаь вахийтар 1а со. Тахан со кийчвенна, сирача дын т1а а хайна веча, сона едда духьалаера хьо. Фуд хьа из?
- Селхан хиннар хьо вацар, - аьннад йо1о.
- Даьра вар со-м.
«Вар-вацар», аьнна, д1акъовсабеннаб уж.
- Из кхетам болаш йола хьо, ворда етта дошув дахьаш йоаг1е а, югаргьяцар аз, - аьнна, кхы дын т1ера 1о ца воссаш, д1авахав аьлан во1.
Цо аьнна дешаш ч1оаг1а халахийтта, кхы маьре ца йодаш йисай кура-сонта хинна йо1.
Из ба сонталах боала пайда.



Ши доттагIа

Цхьан замалахьа вахаш хиннав ши доттаг1а. Шоайла ца ховш, шаккхе а шоай юртарча цхьан йо1ага догдоахаш хиннаб уж.
Цхьан сарахьа царех ца1 вахав йо1 йолча, цунгара жоп даккха, аьнна. Йо1о аьннад:
- Д1арча лакхача гув т1а д1а ца йойташ, 1уйре кхаччалца 1а ц1и йоагайойя, хьога йоаг1аргья со.
Из д1аваха дукха ха ялалехьа шоллаг1вар венав йо1 йолча. Цунга а аьннад йо1о:
- Д1арча лакхача гув т1а, д1а ца йойташ, 1уйре кхаччалца 1а ц1и йоагайойя, хьога йоаг1аргья со.
Из а вахав гув т1а ц1и лотае. Ер д1акхьачача, гув т1а йовш латташ ц1ии, цунна йисте велхаш ваг1аш ший дотт1аг1и вайнав укхунна. Ше бена никъ д1а а ца хайташ, хьаттад цо доттаг1чунга:
- Фу леладу 1а, мишта кхаьчав хьо укхаза?
Вокхо аьннад:
- Б1аргашта хозахийтта, дега езаенна йо1 яр са вай юрта. Цунгара жоп даккха, аьнна, вахавар со. Цо 1уйре хиллалца д1а ца йойташ, укх гув т1а ц1и йоагайойя, йоаг1аргья, аьннадар сога. Кхоачаденна дахча а да, йовш латташ ц1и а я, фу дергда ца ховш, уйла еха ваг1а со.
Цига кхетадаьд шоллаг1ча з1амигача саго шоашта шиннена а езар цхьа йо1 йолга.
Доттаг1чунга аьннад цо:
- Хьо дахча да г1о, аз лораергья ц1и.
Доттаг1а д1авахав. Ц1и йовш латташ хиннай. Из д1а ца яйтар духьа, ц1ералла 1очувижа, ваьгав з1амига саг. Сахилалца яьгай лакхача гув т1а ц1и д1а ца йовш.

Д1аяздаьр ЧАХКИЕВ МУРАТ



СТИХИ

ЛЕЙЛА ТАМАСХАНОВА

На что теперь мне жизни красота?
Когда без трепета отчаянья и вздоха,
Беззвучно улыбаясь ты ушла…
О, мама милая, ведь я жила тобою,
На что теперь мне жизни красота?

Ты думаешь, что так же светит солнце,
И в песнях заливаются дрозды,
Иль так же нежно зацветут мимозы
Без нежности твоей и теплоты?

Угрюмо все вокруг, беззвучно, немо,
И солнце, словно гарево в пыли,
Ох если б знала ты, моя родная,
Как угнетают просьбы всех - живи!

И я хожу по этой зыбкой терни,
Не чувствуя еще, что жизнь ушла,
Она с тобой, с тобой ушла навеки,
Оставив тень и мысли без греха!

–––––––––––––––––––––––––––

ЕВЛОЕВ МИКАИЛ

Илли

Балхашка толамаш доахаш,
Юртара аренаш оахаш.
Ва Хьасан сийлен ц1и лелош,
Кхаш т1а да ший трактор лелош.

Даьхе я дегаг1оз хинна,
Ший во1 сел, дика хьалкхийна,
Елаш я из 1оваь нана,
Дукха ба из мо вай хана.

Уж ба-кха латтараш хьалха,
Кайоалаш моллаг1ча балха.
Да дегаьш цар доаллаш молха,
Хьог царех, кхыметтел малх а.

Бувцаргба вай уж диканца,
Боахаргба царна вай ловца.
Уж мораш дукха хиларца,
Бахаш ба вай мохк сийленца.

* * *
Х1анзарча наха-м, шеддар
сомех дуст,
Хьаькъал, кхетам, безам,
ираз, мукъле.
Х1аьта а аза-м ларх1ац,
ахчан уст,
Сай къаман эшарашта,
т1ехьлен - дукъе.

- Ма дукха да, са халкъа
эшараш!!!
Укх лаьтта мелдолча
ахчайла дукхаг1а,
Аз, дедезар д1аяха, -
К1езгилаш, оаккхалаш,
Соакхалаш, зинай,
Хьагг1и, д1аяха.

–––––––––––––––––––––––––––

МЕРЕШКОВ СУЛТАН

* * *
Эггара хьаьнала хургбола кхача,
Нанас хьекха накха ба.
Сага иразага кхача,
Массаза г1о дер нана я.

Из я вайна вахар деннар,
Вай бала ловр нана я.
Из я вайна ираз деннар,
Вай дика ловр нана я.

Сабар денна хьехам хьалуш,
Дезал кхебер нана я.
Ц1аккха хана к1аьд а ца луш,
Вай йоакхо ер нана я.

Нана, Нана, адамий Нана,
Хьа сий-хам даь даргдий тхо?
Массе а меттал оал хьох Нана,
Алал йоаккхий йой хьо тхох?

Нагахь хилча халахетар,
Эггара хьалха наьнага дувц,
Хьа уйлаех нах ца кхетар,
Нанас эздий, г1оза хувц.

Дезалхочоа хилар цатоам,
Наьна дега хьалхаг1а хов.
Гаьнадаьккхе охцал, дов,
Сабар аьле бу цо тоам.

Массе ноаной шо даха г1оза,
Дуненна балийво ца хьесташ дог.
Вахар нийсденна шоана товш хоза,
Дезало ца боаккхаш харцахьа ког.

Шо даха даиман сабарах кхийна,
Яхье хьалкхоабаш вахара куц.
Дезалаш бахалба шоай ноаной сийна,
Цул дезаг1 декхар укх лаьтта дац.


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru