новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  4 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 154 (9675) среда, 7 декабря 2005 года

ЭСА МАРШ

- Эса марш, - аьнна, хьоставаннав, яхаш, дувц, лоамчура 1овоаг1а цхьа г1алг1а, Эса сехьавалавезача ше кхаьчача, - ма дика хий да-кх хьо да-м, дукха ха я-кх сона хьо дувцаш хаза а, хьох б1аргтоха хьогаш со лела а. Хьо-м даьра, йоах, ч1оаг1а са долаш, низ болаш хий да, лаьттан букът1а долча хишта йикъе къаьнаг1а дола хий а хьо да йоах наха, шоашта цхьацца хов яхаш лувча.
Вешта, наха-м фу ховра? Сона бовзарашта йикъе-м вац цхьаккха а ма барра хьа хам бовзаш, хьа сий мишта де деза ховш, хьо мишта товш да ховш. Хьох илли ала царна х1аннзалца хейнадий деций-м аз дувца а мыча дувц.
Тамаш еций из, даьллахь, селла цу Везаханнаволчо кхеллача укх доккхача 1алаьматах хоза дош ала х1анззалца саг ханна ца халар. Фу довра цар, цхьа шоай 1овдалал мара, укх маьлха дошо з1анараш лувчаю хьа коача цхьа талг1е хьаьстача, цу д1арча бердах 1а деттача хи пурхех дувла цицкхаш, цар бу чоп иллеца бека баьккхача. Хьайл мишта масса да цун борал, мишта хозеи к1аьдеи хьест д1а яг1ача миха 1очуяда ткъовронаш. Т1аккха фу ард 1а цу адамилгаш да яхарех, цар хьох а сох а фухха дувце а ца дувце а. Хьалха, дийцадале а деце а, хьо санна хий ханнеи-худдеи-м дац цхьакха укх лаьтта. Хьо-м ма доаг1ий хьалла гаьннара денз цкъа цхьа лоам хьоасташ, т1аккха вож лоам хьоасташ, гола тохаш, сатташ хьайна ма та шортта беркат а дахьаш; е готта ч1оже хьай боккхача низаца 1а-м д1амакхоаллий в1алла хала а доацаш, д1а-а хьалха шерра аре хьайна хьа а еллаш. Низ-м даьра ба хьогара бар-м, шийга бала шортта болчо шортта хьона банна.
Хьа хозал, хьа низ, хьа куц - йоккха тамаш я-кх, Эса марш. Хьо, ма дарра, хьаста хьаькъал-м дац хьона са-м, Эса марш, бехк ма бьаккхалахь сох, Эса марш. Эса марш, х1анз укх хьа ц1енача хи чу г1олла дехьа вала веза хьона са. Эса марш, хьаькъал долаш хий ма дий хьо, хьайна ха ма хой хьона, ца вахача валац хьона со, ч1оаг1а соггатача г1улакха, г1о, аьнна, сесага аравакьккхав хьона со, хьайна ма хой хьона, сесаг ма йий из, цо яхар ца дича мыча доал, харц из яле а, хьона из де ца лой а, эг1аз г1орг ма йий из, Эса-марш, хьай а ма ханна хугйий хьа, цкъа, езар. Вешта, сесаг-м езар мича яр. Вешта, фу бе дар из-м, сесаг я кхы, лихь… Ий, цун да валла... Остоахпураллах1… Эса марш, жи, даьллахь, 1а со х1анза дехьа ца воалийте, д1адаьннад хьона са дар, юха чуваха йиш йолаш вац хьона со. Эса марш, дукха ха яр сона хьо дувцаш хаза, тахан мара кхаьчавац со хьа берда йисте, сесагах ца воалаш, сесаго ца вуташ. Эса марш, хьох тийша ва хьона со, Эса марш, сесага хьалха юхь1аржа ма елахь са, сий доацча ма ваккхалахь со, Эса марш, цунна хьалха, хьайна ма хой хьона, сесага хьалха, эхь хуле, наха йикъе д1алела йиш мичий укхаза. Фу дерд аз, са беррига оамал, са кхоачо, са низ, са онк, са б1арга а лерга а са ма дий из, са 1ийре-сейре ма йий. Са кхы воша-йиша, да-нана, вовзар-везар, гаргара-хийра мичад из цхьа сесаг мара. Сесаг ханначул т1ехьаг1а ханна дац кхы са уж цхьаккха а. Говр а лел са-м укх кхойтта шера мича лел а ца ховш аз из йоалаяь шу далале цох къаьхка яха. Из к1ала а йолаш чу-м даьра йоаг1агьяц. Х1анз 1а со дехьа ца воалийте ираз дейнад хьона са, Эса марш, воалийтий 1а со дехьа Эса марш, х1ай, воалийтий? Мегагвий со? Мегагваййе. Мегаьд х1аьта. Жи, Эса марш, со вода хьона, д1авахийталахь со, даьллахь. Маьл хубба хьона. Ах1, Ах1, Эшшйяхь. Эй, вей. Яьй. Оарц… Воа… Хуп1.
Дехьа бердах тохаш, сехьа бердах тохаш, д1ак1алт1авоаккхаш, хьак1алт1авоаккхаш вехьав Эсас лоамчара 1овоаг1а г1алг1а…
…Д1а, Эса берда йисте, цхьа х1ама улл, хи чура аракхесса. Воай ер-м саг ва. Хьувш а ва. Ураотташ воал. Г1ерт миска. Низткъало ду цо из. Воай, хи чура араваьннав ер? Мишта ва? Ай вала йиш йий? Укх метте укх хана укх хи ча лувчаш а ма халацар. Саг хьалнийслуш латт. Хоа а луш дикка юха аркъал вода из, ц1ог1а доал ц1аьхха, 1оа 1ота доаг1а бераш товссалуш:
- Тпу, даьла на1алет хьона, гоавар, даьла моастаг1а. На1алет цу 1а беча пурхашта, харц-бакъ 1а еттача голашта. Тоатол, цхьа хий ма халарий укхог1-м х1анз, лоам чу ме йола шолх-нувх, м1ад-колд кегаяьяр яхаш. Цхьан 1овдалга хьох цхьа фаьлг бийцабар яхаш фу куц, фу сибат, фу г1ов, фу низ, фу онк да из хьадар, хьай нийсса д1адаха мегаций хьо, хьай са а низ а бале, духьала хол мел нийсбаннача къехкаш-кхесташ голаш а ца етташ. Эса да х1анз хьо, эсала 1аса! 1айха деча узамех цхьа 1увг1ар ма хетий хьона-м. Дац хьона, 1асилга ц1увзар да хьона. Ховддар хьона са сесага хьекха ц1ог1а хазача, боккъонца йола 1имадаш мишта хул. Лоама бовхьаш даьра эг хьона цунга ц1ог1а даьлча-м.
Аь, санна дувц аз хьога ер? Из дий, мала дар хьо, Эса-Аьса, со-м д1а ма водий хьона, хьайна хала деций хьона, селла шийла долаш?
Т1еххьара из дош а аьнна ваьнна д1авахав г1алг1а лоамчура 1овоаг1аш.
Из юхаводаш вейна саг вац-кх. Сесаг я йоах цун из лохаш, ший мар вовле кхойтта шу хьалха къаьхка ц1аг1ара д1аяха говр хьа а лаха цу т1а а яг1аш из ца кхоачаш моттиг йисаяц йоах. Е йоккха ч1оже-м цо ворхазза тахкай а йоах. Цу чу цхьаккха йоккхе-з1амгеи пхьег1а йитаяц йоах цо мар лахар дола кхейкарал нахага ца деш, къаьстта а, гучавоалаш моттиг хуле, чувола оала далар, ше кхы човха а вегвацар из аьле ала яхаш дех а йоах цо ше оалар хозашволчунга.
Дале а цу новкъа баьнна аьттув-м бац х1анззалца. Кхыметтел дехьареи сехьареи Эса бердаш а хетташ дикаг1дола т1аьш тахкача а х1ама дац хулаш. Бакъахьа-м вар лоамаро ц1енах кхетаре, дезал в1ашаг1акхетар-кх цун берригаш а.

ЯНДИЕВ Мусса


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru